Sindirim sistemi sağlığında tuvalete çıkma sıklığının haftada 3 seferden günde 3 sefere kadar geniş bir aralıkta normal kabul edildiği belirtiliyor. Uzmanlar, boşaltım düzeninin beslenmeden hareket düzeyine kadar pek çok değişkene bağlı olduğunu vurgularken, sıklıktan ziyade dışkının kıvamı ve formunun sağlığı yansıttığına dikkat çekiyor.
Toplum genelinde günde bir defa büyük tuvalete çıkmanın zorunlu olduğu yönündeki algının aksine, tıp otoriteleri üç günde birden günde üç defaya kadar uzanan süreci sağlıklı kabul ediyor. Bireyin günlük kalori alımı, boy ve kilo oranları, hareket düzeyi ile su tüketimi dışkılama periyodunun kişiye özel şekillenmesinde temel rol oynuyor.
Bristol Görsel Dışkı Ölçeği ve Türleri
Sindirim kanalının çalışma düzenini değerlendirmede tıp dünyasında Bristol Gaita Skalası temel kriter olarak kullanılıyor. Biçim, renk ve kıvamına göre yedi ayrı tipe ayrılan tabloda, tip 3 ve tip 4 formları ideal sindirim göstergesi sayılıyor. Tip 1 ve tip 2 kabızlığı, tip 5 lif yetersizliğini, tip 6 ile tip 7 ise ishal tablosunu temsil ediyor.
Genel Cerrahi ve Proktoloji Uzmanı Op. Dr. Levent Tezcan, standart ölçeğin haricindeki akut duruma dair şu açıklamada bulundu:
nerdeyse tamamı sulu bir kıvamda olan; köpüklü, sümüklü, pis kokulu ve fışkırır tarzda çıkan bu dışkı örneği sıklıkla yoğun alkol alımları veya çeşitli ilaç kullanımları sonucu görülüyor ve en kısa sürede tıbbi destek alınmasını gerektiriyor.
Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Sophie Balzora ise boşaltım sıklığı ve etken faktörleri şu ifadelerle aktardı:
kişi herhangi bir sindirim problemi yaşamıyorsa ve günde üç defadan, üç günde bire varan sıklıkla tuvalete çıkıyorsa, bunun normal olarak kabul edildiğini belirtiyor. Tuvalete çıkma sıklığının ne yediğimizden ne kadar egzersiz yaptığımıza; hatta uyku miktarımıza kadar pek çok değişkene bağlı olduğunu belirten Dr. Balzora, hormonal değişimlerin ve kullanılan ilaçların da kısa ya da uzun vadeli olarak boşaltım sisteminde değişikliğe yol açtığını belirtiyor.
Kabızlık ve İshal Durumunda Bilinmesi Gerekenler
Dışkılama periyodu normal aralıkta seyretse dahi kabızlık veya ishal yaşanması hekime başvurmayı gerektiren durumlar arasında yer alıyor. Doğal yağ tüketimi veya beslenme düzenlemesine rağmen devam eden kabızlık vakalarında tıbbi değerlendirme öneriliyor.
Kabızlığa Yol Açan Nedenler
Yetersiz lifli besin ve az su tüketimi
Aşırı süt ürünü, asitli gıda ve yüksek oranda şeker kullanımı
Hareketsiz yaşam tarzı ve tuvalet ihtiyacını erteleme alışkanlığı
Laksatif veya müshil türü ilaçların uzun süreli kullanımı
Güçlü ağrı kesiciler, antidepresanlar, demir ilaçları, kalsiyum veya alüminyum içeren antasitler
Kabızlık Döneminde Uygulanabilecek Adımlar
Günde 1,5-2 litre su tüketmek ve sıvı alımını artırmak
Elma, avokado, erik, incir, kuru kayısı, ıspanak, baklagiller ve tahıl gibi lif zengini gıdaları tüketmek
Bitki çayları ile az taneli çorbalara yönelmek
Dışkılama hissi geldiğinde ertelemeden tuvalete gitmek
Bağırsak hareketlendirici laksatifleri yalnızca doktor kontrolünde kullanmak
İshal Nedenleri ve Riskleri
Vücudun aşırı sıvı kaybetmesine, vitamin ve minerallerin emilmeden atılmasına yol açan ishal; lif yetersizliği, bağırsakta yeni bakteri oluşumu, aşırı yağlı beslenme, kronik stres ve sindirim sistemi rahatsızlıkları nedeniyle meydana geliyor.
