Nepal’de Langtang Dağı buzulunun çökmesiyle meydana gelen ve 1.451’den fazla kişinin ölümüne yol açan yıkıcı sel felaketi, milyarlarca dolarlık maddi zarara neden olurken ülkeyi küresel düzeyde iklim adaleti ve tazminat taleplerini resmi makamlar nezdinde gündeme taşımaya yöneltti.
Afetin Bilançosu ve Mali Kayıplar
Hükümet raporlarına göre 26 Ağustos 2026 tarihinde Langtang/Lirung Dağı’nın kuzeyindeki buzulun çöküşü Himalaya hattında devasa bir taşkın oluşturdu. 19 Eylül 2026 verileri doğrultusunda beş bölgede 1,6 milyon kişinin etkilendiği afette 5.786 kişi kaybolurken, güvenlik güçleri yürüttükleri çalışmalarda 13.784 kişiyi kurtardı. İlk hasar tespitlerinde 41 araç köprüsü, 3.702 özel konut ve 12 hidroelektrik santrali projesinin zarar gördüğü belirlendi.
Yayımlanan Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi (RDNA) raporu, toplam kaybın 2,66 milyar ABD dolarının üzerinde olduğunu ortaya koydu. Yeniden inşa ve rehabilitasyon süreci 4,72 milyar ABD doları gerektirirken, altı aylık acil yardım dönemi için 5,7 milyon ABD dolarına ihtiyaç duyuluyor. Yıkımdan etkilenen 7.570 özel mülk, 48 kamu binası, 18 okul, yedi sağlık tesisi ve 30 kültürel miras alanının yanı sıra sosyal sektörün rehabilitasyonu için 685 milyon dolarlık kaynak ayrılması gerekiyor.
İklim Tazminatı ve Küresel Destek Arayışı
Dünya Hava Tahsisi (World Weather Attribution – WWA) bünyesinde çalışan bilim insanları afeti tanımladı:
“Nepal-Çin sınırındaki Himalayalar boyunca enkaz seline dönüşen feci bir kaya-buz çığı”
Uzmanlar, bölgede son yıllarda daha sık ve yıkıcı hale gelen taşkınlarda iklim değişikliği ile artan sıcaklıkların belirleyici rol oynadığını ifade etti.
Nepal Hükümeti iklim kaynaklı kayıpların karşılanması için Kayıp ve Zarar Fonu’na resmi başvuruda bulundu. Fon yönetim kurulu 20 milyon ABD dolarına kadar mali desteği değerlendirmeye alacağını duyurdu.
Fon yetkilileri ise Nepal’in selin nedenlerine dair yeterli kanıt sunması gerektiğini belirtti.
Dünya Bankası tarafından iletilen imtiyazlı kredi teklifine karşı sivil toplum temsilcileri borçlandırma yerine hibe talep ediyor. Bu kapsamda Manaslu Dağı ana kampında 18 Eylül 2026 tarihinde on genç açlık grevine başladı. Eylemciler buzul gölü patlama risklerinin tespit edilmesini, Çin-Nepal sınırındaki göllerin düzenli denetlenmesini ve iklim tazminatı tahsis edilmesini talep ediyor.
Uluslararası Diplomasi ve Sahadaki Son Durum
Başbakan Balendra Shah ve Dışişleri Bakanı Sisir Khanal’ın, New York’taki 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarında yaşanan kriz için uluslararası destek çağrısı yapması bekleniyor. Sahada ise barınaksız kalan 1.743 afetzede Rasuwa, Nuwakot ve Dhading bölgelerindeki 27 merkezde yaşamını sürdürüyor. Hükümet, bu merkezlerin dışında kalan aile fertlerine dört ay boyunca aylık 98 ABD doları (15.000 Nepal Rupisi) destek sağlayacağını açıkladı.
Arama kurtarma sürecinde hidroelektrik tünelinde mahsur kalanlara yönelik müdahalenin gecikmesi ve uluslararası uzmanların başlangıçta sahaya dahil edilmemesi eleştirilere sebep oldu. Bilim çevreleri, Üçüncü Kutup olarak nitelendirilen Himalayalar’da benzer felaketlerin önlenmesi için bilgi paylaşımı ve erken uyarı sistemlerinin acilen devreye sokulması gerektiğine dikkat çekiyor.
