Uluslararası bir araştırma ekibi, Kenya’da yetişen belirli incir ağacı türlerinin havadaki karbondioksiti emerek yer altında kireç taşına dönüştürdüğünü tespit etti. Oksalat-karbonat döngüsü sayesinde işleyen bu jeobiyolojik mekanizmanın, atmosferik karbonu yüz binlerce yıl boyunca toprakta güvenli biçimde hapsettiği bildirildi.
İsviçre, Avusturya, Amerika Birleşik Devletleri ve Kenya ortaklığında yürütülen çalışma, Çekya’nın başkenti Prag’da düzenlenen Goldschmidt Jeokimya Konferansı kapsamında sunuldu. Elde edilen bulgular, Kenya’daki incir türlerinin fotosentez yoluyla aldıkları gaz halindeki karbonu toprak altında kalıcı jeolojik minerallere çevirdiğini ortaya koydu.
Karbonun Kalıcı Olarak Taşlaşma Aşamaları
Mevcut ağaçlandırma projelerinde organik karbonun bitki öldüğünde veya çürüdüğünde yeniden atmosfere karışması temel bir risk oluştururken, incelenen biyolojik yol süreci kalıcı kılıyor:
Ağaç, fotosentezle topladığı karbondioksiti bünyesinde kalsiyum oksalat kristallerine dönüştürüyor.
Toprağa düşen dal ve yapraklar mantarlar ile bakterilerce parçalanarak kalsiyum karbonat formundaki kireç taşına dönüşüyor.
Katı mineral yapısına geçen karbon, yüz binlerce yıllık zaman dilimi boyunca toprakta hapsoluyor.
Zürih Üniversitesi bünyesinde görev yapan Dr. Mike Rowley, çalışmanın pratik yansımalarına dikkat çekerek şu açıklamada bulundu:
tarımsal ormancılık projelerinde bundan böyle hem organik hem de inorganik karbon depolayabilen türlerin seçilmesinin iklim mücadelesinde stratejik bir zorunluluk olduğunu vurguladı.
Afrika Meşesi ve Toprak Verimliliği
Taşlaştırma kapasitesine sahip bir diğer önemli tür ise Batı ve Orta Afrika’nın tropik ormanlarında yetişen ve Afrika Meşesi olarak bilinen Iroko ağacı oldu. Yaşam süresi boyunca kök çevresinde büyük kütlelerde kireç taşı biriktiren tür, asidik toprakların pH dengesini ayarlayarak tarımsal kaliteyi yükseltirken tonlarca karbonu mineral olarak toprağa sabitliyor.
Bilimsel olarak ayrıntılandırılan bu doğal süreç, kutsal metinlerdeki doğa anlatımlarını da yeniden gündeme taşıdı. Kur’an-ı Kerim’in Tin Suresi’nde incir ağacı şu ifadelerle anılıyor:
“Yemin olsun incire ve zeytine…” (Tin Suresi, 1. Ayet)
