İran’da üst mahkeme, internet üzerinden başörtüsü takmadan canlı müzik performansı sergileyen 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ve çalışma ekibine verilen 74 kırbaç cezasını duruşma düzenlemeden onadı. Kesinleşen hükümle birlikte sanatçı ve sekiz ekip üyesine getirilen yurt dışına çıkış ile mesleki faaliyet yasakları yürürlüğe girdi.
Kum Kentindeki Yargılama Süreci ve Verilen Hüküm
Aralık 2024 döneminde YouTube kanalı aracılığıyla kolsuz kıyafetle canlı konser yayımlayan Parastoo Ahmadi hakkında, görüntünün milyonlarca izlenmeye ulaşmasının ardından adli takibat başlatılmıştı. Kadınların aleni müzik icra etmesini yasaklayan ve örtünme kurallarını zorunlu tutan mevzuat çerçevesinde yürütülen soruşturma, yargıya taşındı.
Kum kentinde bulunan ceza mahkemesi, geride kalan haziran ayında Ahmadi ile birlikte orkestra ve prodüksiyonda görevli sekiz kişiyi suçlu buldu. Mahkeme heyeti, sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl boyunca görsel ve işitsel üretim yapmaktan menedilme ile yurt dışına çıkış yasağı getirdi.
Hukuki itirazların duruşmasız biçimde reddedilmesinin ardından BBC kanalına açıklama yapan müdafi avukatlardan biri süreci şu sözlerle aktardı:
Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı
Avukat, kararın arka planına ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kaydetti:
Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor
Sanat Dünyası ve Hak Örgütlerinden Gelen Tepkiler
Yargı kararının kesinleşmesi İran kamuoyunda ve uluslararası alanda tepkilere yol açtı. Karara sosyal medya hesabından tepki gösteren şarkıcı Googoosh şu paylaşımı yaptı:
Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir
Müzisyen Hüseyin Alizadeh tepkisini şu sözlerle aktardı:
Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım
Cezalandırma yöntemini eleştiren Uluslararası Af Örgütü, açıklamasında şu tespitte bulundu:
Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini
Benzer bir uygulamayla Ocak 2024’te Kürt aktivist Roya Heshmati de dijital ortamda başörtüsüz fotoğraf yayımladığı gerekçesiyle 74 kırbaç cezasına çarptırılmıştı. İnsan hakları kuruluşu Hengaw, cezanın infazı sırasında Heshmati’nin zorla örtüldüğünü ve vücudunun çeşitli yerlerine kırbaç uygulandığını duyurmuştu.
Ülkedeki Yasal Çerçeve ve Toplumsal Gelişmeler
Mahsa Amini’nin 2022’de gözaltında yaşamını yitirmesiyle başlayan protestoların ardından, birçok kadın kamusal alanda zorunlu örtünme kurallarına uymama yönünde tutum sergilemeyi sürdürüyor. Güvenlik birimleri ise iş yeri mühürleme ve gözaltı uygulamalarıyla denetimleri devam ettiriyor.
Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, bölgesel çatışmalar sebebiyle emniyet birimlerinin başörtüsü denetimlerine yönelik mevcut kapasitesine ilişkin olarak yetkililerin şu ifadeleri kullandığını belirtti:
şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını
