Bulgaristan eski Dışişleri Bakanı Nadezhda Neynsky, Karadeniz havzasında meydana gelen insansız hava aracı saldırılarının ardından Bulgaristan’ın ulusal güvenliğinin doğrudan tehdit altında olduğunu belirterek, NATO Antlaşması’nın müttefikler arası istişare mekanizmasını düzenleyen 4. maddesinin acilen işletilmesi çağrısında bulundu.
Ülke basınına Karadeniz’deki gelişmelere dair değerlendirmelerde bulunan Neynsky, yaşanan askeri gerilimin Bulgaristan’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi sınırlarına dayandığına dikkat çekti.
ülkesinin NATO Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca müttefikleriyle istişare talep etmek için tam ve haklı gerekçelere sahip olduğunu belirtti. 4. maddenin doğrudan 5. maddeyi tetiklemediğini hatırlatan deneyimli diplomat, Karadeniz’deki durumun artık uzak bir dış çatışma olarak görülemeyeceğini ve güvenlik endişelerinin NATO masasına taşınması gerektiğini ifade etti.
Karadeniz’deki denizcilik ve seyrüsefer emniyetinin Bulgaristan ekonomisi ile toplumsal refahı üzerindeki etkilerine işaret eden Neynsky, Rusya kaynaklı İHA faaliyetlerinin kasıtlı bir nitelik taşıdığını dile getirdi.
son olaylarda kullanılan İHA’ların kaza sonucu değil, kasıtlı bir provokasyon ve hedefli bir saldırı amacıyla gönderildiğini savundu. Rusya’nın bu tür eylemlerle bölge ülkelerinde korku iklimi yaratarak iç tartışmaları alevlendirmeyi hedeflediğini belirten eski bakan, korkuyla alınan kararların tehlikesine işaret etti.
NATO Antlaşması’nın 4. ve 5. Maddeleri Arasındaki Fark
Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 4. maddesi, bir üyenin bağımsızlığı, güvenliği ya da toprak bütünlüğü risk altına girdiğinde müttefiklerin diplomatik çerçevede toplanarak ortak durum değerlendirmesi yapmasını sağlıyor. Bu mekanizma doğrudan askeri bir operasyon başlatma zorunluluğu getirmezken, kriz büyümeden ittifak içinde ortak stratejik güvenlik tedbiri belirlenmesine imkan tanıyor. İttifakın 5. maddesi ise bir üyeye yapılan silahlı saldırıyı tüm üye ülkelere yapılmış kabul ederek doğrudan kolektif askeri savunma sürecini fiilen başlatıyor.
Sofya hükümetinin sergilediği kriz yönetimi adımlarını da eleştiren Neynsky, güvenlik mekanizmalarının işletilme sürecine değindi.
Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin toplanmakta geciktiğini vurguladı ve kamuoyunun sadece İHA’ların kime ait olduğunu değil, benzer olayların tekrarlanmaması için hangi somut güvenlik tedbirlerinin alındığını duyması gerektiğini ifade etti.
