ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’da Amerikan askeri varlığının artırılmasını ve yeni askeri üsler kurulmasını öngören 10 sayfalık anlaşmayı imzaladı. Salı günü duyurulan metin adanın mülkiyet devrini içermezken, Grönland yönetimi ilk kez uluslararası bir belgede doğrudan imza sahibi olarak yer aldı.
Salı günü kamuoyuna açıklanan mutabakat metninde Grönland topraklarının ABD idaresine geçmesine yönelik herhangi bir hüküm yer almadı. Trump, ocak ayında bölgenin mülkiyetini devralma niyetini şu sözlerle dile getirmişti:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Mevcut gelişme Trump açısından geri adım niteliği taşırken, Danimarkalı yetkililer sürecin bozulmaması adına mülkiyet farkını gündeme getirmekten kaçındı. ABD lideri ise varılan mutabakatı şu ifadeyle niteledi:
“Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
Diplomatik Süreç ve Askeri Varlık
Müzakere sürecinde yer alan diplomatik kaynaklar, uzun süredir titizlikle hazırlanan taslağın Trump’a sunulması için uygun zamanın beklendiğini aktardı. Washington yönetiminin adadaki hakları genişletilse de sürecin siyasi faturasının yüksek olduğu kaydedildi. Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen değerlendirmesinde şunları kaydetti:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, müzakereler sırasında tırmanan gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa eksenindeki ilişkilere kalıcı hasar verdiğini ifade etti. Washington’ın bölgedeki askeri hakları 1951 tarihli anlaşmaya dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü ziyareti sırasında Çin ve Rusya kaynaklı risklere dikkat çekerek şu ifadeleri kullanmıştı:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Grönland ve Danimarka Tarafındaki Yankılar
İmzalanan metin Grönland ve Danimarka kamuoyunda genel anlamda müspet karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisinin temsilcisi Naaja Nathanielsen, ilk defa Danimarka ile birlikte uluslararası bağlayıcılığı bulunan bir metne taraf olduklarını vurguladı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen, bu adımın adanın gelecekteki dış politika özerkliğine dayanak oluşturacağını belirtti. Anlaşmada Grönland’ın olası bağımsızlık sürecine dair özel bir maddeye de yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
